۶ بهمن ۱۳۹۵ - ۲۰:۴۶

افزایش درآمدهاى نفتى

افزایش درآمدهاى نفتى و احتمال گسترش فعالیت هاى سوداگرانه درآمدهاى نفتى همیشه محرکى قوى براى اقتصاد ایران بوده است . رابطه بسیار قوى نرخ رشد اقتصادى و درآمدهاى نفتى در دوره هاى طولانى نشان میدهد که چگونه درآمدهاى نفتى موجب رونق در اقتصاد ایران بوده است . ولى این رابطه در سال ١٣٩۵ و ١٣٩۶ باید مورد بازبینى قرار گیرد. افزایش درآمدهاى صادراتى نفت خام و مشتقات آن وقتى با تقاضاى حاضر و آماده روبرو مى شود نرخ رشد اقتصادى را تحریک میکند. ولى در سال جارى و احتمالا در سال آینده ما مواجه با انقباض تقاضا در اقتصاد ایران هستیم و بنابراین افزایش درآمدهاى صادراتى نفت ممکن است نتواند محرک قوى براى نرخ رشد اقتصادى غیر نفتى  ایران باشد. افزایش فاصله بین دهکهاى درآمدى جمعیت ، بالا بودن نرخ رشد بیکارى ، فزونى هزینه هاى دهکهاى جمعیتى از درآمدها و افزایش بیش از حد قیمتها نسبت به سطح درآمدى حداقل هفت دهک جمعیتى از مظاهر انقباض تقاضا در اقتصاد ایران است . در این شرایط ممکن است افزایش درآمدهاى ارزى ناشى از صادرات نفت نتواند به راحتى جذب اقتصاد ایران شود و رشد اقتصادى درون زایى را ایجاد کند. آخرین آمار انتشار یافته توسط مرکز آمار ایران از نرخ رشد بخش هاى مختلف اقتصادى نشان مى دهد که از ۴/۴ درصد نرخ رشد اقتصادى در سه ماهه اول سال ١٣٩۵ حدود دو درصد آن مربوط به بخش نفت بوده است ، و این در حالى است که سرمایه گذارى در ماشین آلات و ساختمان سازى با نرخ رشد منفى حدود ده درصد روبرو بوده است . کاملا مشخص است ، که اگر فرض را بر صحت آمارهاى مرکز آمار ایران بگذاریم ، نرخ رشد اقتصادى ایران در سه ماهه اول شدیدا از افزایش ۵٧ درصدى تولید نفت متاثر بوده است و هنوز فرصت کافى وجود نداشته است که این درآمدها بتواند محرکى قوى براى رشد سرمایه گذارى و تولید درونزا باشد.
۶ بهمن ۱۳۹۵ - ۲۰:۲۷

چشم انداز طلا در سال ٢٠١۶ و ٢٠١٧

خیلى از تحلیل گران بین المللى معتقدند که طلا شرایط خوبى در سطح جهان خواهد داشت و لذا سرمایه گذاران را تشویق به سرمایه گذارى روى طلا میکنند. در یادداشتى که در ابتداى سال ٢٠١۶ منتشر کردم گفتم که در این سال سرمایه گذارى روى طلا در مقایسه با سرمایه گذارى هاى دیگر ، سرمایه گذارى خوبى است ، ولى نمیتوان انتظار یک روند صعودى را در این سال از طلا داشت . این برداشت تا کنون درست بوده است . به نظرم میرسد که در ششماهه دوم سال ٢٠١۶ و در سال ٢٠١٧ همین وضعیت براى طلا وجود داشته باشد و در این مدت نیز نمیتوان از طلا انتظار یک روند جاندار صعودى داشت . دلیل این پیش بینى هم مشخص است . اگر به مواضع صندوق بین المللى پول خطاب به کشورهاى G20 توجه کنید ، از این کشورها خواسته است که جهان در آستانه رکود است و لازم است که هر یک از این کشورها سیاستهاى انگیزشى خاصى را دنبال کنند. از طرف دیگر مشخص است که چنین وضعیتى در امریکا وجود ندارد و علیرغم مشکلات اقتصادى هنوز از اقتصاد مستحکمى برخوردار است . در نتیجه اقتصاد امریکا در مدت اشاره شده از کشورهاى رقیب خود موفق تر خواهد بود و لذا دلار امریکا کماکان یک پول قدرتمند در جهان باقى خواهد ماند. حتى اگر آمارهاى امریکا به تدریج خرابتر شود ممکن است دلار همچنان قدرت خود را حفظ کند، چون ممکن است که سایر کشورهاى وضعیت بدترى را تجربه کنند. خلاصه اینکه  دلار امریکا در این دوران قوى باقى خواهد ماند و به همین دلیل طلا نمیتواند یک روند صعودى درست کند. چون عامل مهم و تعیین کننده بهاى طلا در بازارهاى جهانى ، به شرایط بسیار خاصى که تکرار آنها بسیار نامحتمل است ، به دلار امریکا وابسته است و هر چه دلار امریکا قوى تر شود بهاى طلا در بازارهاى جهانى کاهش مى یابد.
۶ بهمن ۱۳۹۵ - ۲۰:۱۳

رکود در بازار جهانى

احتمال رکود در بازار جهانى بالا رفته است بر اساس آخرین موضع گیرى صندوق بین المللى پول ، خطاب به کشورهاى G20 اعلام کرده است که خطر افزایش رکود اقتصادى در جهان زیاد شده است و لذا خواسته است که سیاستهاى انگیزشى خود را هر چه سریعتر اعمال نمایند. صندوق بین المللى پول معتقد است که احتمال  رکود در انگلستان ، اروپا و بعضى از کشورهاى افریقایى زیاد شده است و چین هم در عین حال دچار کاهش نرخ رشد اقتصادى شده است . جدا از اینها صندوق بین المللى پول معتقد است که نابرابرى در اقتصاد جهانى ، پایین بودن قیمت نفت و سایر کالاها از جمله موارد تسریع کننده رکود فراگیر خواهد بود. در همین حال توضیح داده است که جایى براى نگرانى و ترس وجود ندارد ولى بهتر است سرمایه گذاران این مساله را در استراتژى هاى خود ببینند. شاخص احتمال رکود اقتصادى recession risk که توسط بلومبرگ تهیه مى شود اظهارات و مواضع صندوق  بین المللى پول را تایید میکند. لازم به توضیح است که تعداد زیادى از اقتصاددانان مواضع صندوق را جدى نمیگیرند. منحنى ریسک رکود بلومبرگ در زیر آمده است .
۶ بهمن ۱۳۹۵ - ۱۶:۰۵

بحران بدهى ها در سطح جهان جدى است

آخرین نتایج به دست آمده از مطالعات بانک تسویه بین المللى که اطلاعات شصت بانک مرکزى جهان را در اختیار دارد ، نشان مى دهد که کل بدهى ها در کشورهاى پیشرفته و کشورهاى نوظهور هر سال در حال افزایش است . منحنى بالا نشان میدهد که بدهى دولتها ، موسسات غیرمالى و خانوارها در سال ٢٠١۵ به بیش از ٢٠٠ درصد تولید ناخالص داخلى آنها مى رسد که داراى حجمى برابر ١١٧ تریلیون دلار بالغ مى گردد. این حجم بدهى در تاریخ این کشورها ، حتى در دوران جنگها هم ، سابقه نداشته است . آنهایى که مخالف جدى بودن حجم بدهى کشورهاى جهان هستند معتقدند که تا موقعى که تولید دارد مى شود و اقتصاد جهان مى چرخد نگرانى براى بالا رفتن حجم بدهى ها وجود ندارد. البته در اساس بالا رفتن حجم بدهى ها مشکل جدى نیست . ولى این مشکل موقعى جدى مى شود که سرعت تحولات اقتصادى ، افزایش درآمدها ، رشد تولید و از همه مهمتر رشد بهره ورى نه تنها فزاینده نباشد بلکه نتواند از رشد بدهیها نیز سبقت بگیرد. مجددا بررسى هاى بانک تسویه بین المللى نشان مى دهد که تولید و بهره ورى در سطح کشورهاى نوظهور و توسعه یافته نه تنها از رشد بدهى ها جلو نمیزند، و نه تنها فزاینده هم نیست ، بلکه مدتى است روندى کاهنده و تخریبى را تجربه میکند. این کاهش بهره ورى را در سطح کشورهاى جهان را در نمودار زیر مى توانید ببینید. با ملاحظه ارتباط این دو منحنى مشخص است که حجم فزاینده بدهیها در سطح جهان نگران کننده است . در نمودارها AEs نشان دهنده کشورهاى پیشرفته است و EMEs نیز نشان دهنده کشورهاى نوظهور است . منحنى سوم هم جمع این دو گروه کشور است . مرتضى ایمانى راد موسسه مطالعات اقتصادى بامداد
۶ بهمن ۱۳۹۵ - ۱۵:۴۶

اقتصاد جهانى در سال ٢٠١۶

در سال ٢٠١۶ بسیار مهم است بدانیم که سمت و سوى اقتصاد جهانى به کدام سو است . آیا به سمت بهبود مى رود و یا در مسیر مخالف حرکت میکند. پاسخ این است که وضعیت اقتصاد جهانى به سمت بهبود نیست و هر چند در حوزه هاى مختلف تلاش شده است ، ولى در هیچ نقطه جهان وضع اقتصادى در شرایط بهبود نیست . گذشته از آن یک گام هم به عقب رفته است و عوامل تحریب اقتصاد جهانى قوى تر هم شده اند. سال ٢٠١۶ از بسیارى از جهات براى اقتصاد جهان مهم بود و هست . در این سال یک نقطه عطف به حساب مى آید. چون اگر در این سال نظام جهانى نتواند آثار ترمیمى سیاست هاى انبساط پولى را در جهان ببیند ، نشان میدهد که این سیاستها بى اثر شده است و با توجه به نبودن سیاستهاى بدیل ، احتمال خرابتر شدن وضعیت در سال ٢٠١٧ بیشتر خواهد شد. در سال ٢٠١۶ نه تنها سیاستهاى انبساطى خوب جواب نداده است بلکه گسترش خشونت در سطح جهان و به خصوص در خاورمیانه به این روند نامطلوب دامن زده است . یکى از دلایلى که اقتصاد جهانى هنوز در ریل بهبود قرار نگرفته است و فاصله اش از این ریل هم در حال زیاد شدن است ، سکون و نبودن انرژى لازم براى بالا رفتن بازارهاى بورس در سطح جهان است . از سال ٢٠١۴ تا کنون بازارهاى بورس جهان در یک سطح مشخص در حال نوسان است و مثلا شاخص S&P 500 در امریکا در سطح ٢٠٠٠ متوقف شده است . نرخ هاى بهره به جاى اینکه در سال ٢٠١۶ افزایش یابد رو به کاهش بیشتر و گاهى منفى شدن مى رود. دو کشور امریکا و انگلستان که بیشترین انتظار از آنها مى رفت که نرخ بهره را افزایش دهند تا کنون کارى نکرده اند .