۱۳ اردیبهشت ۱۳۹۶ - ۰۷:۱۹

رییس جمهور خوب چه ویژگى‌هایى دارد؟

بداند که توسعه یک پدیده خودجوش و پدیدارشدنى emerging است نه یک پدیده طراحى شدنى . در نتیجه لازم است کار اصلى سیاست  برداشتن موانع باشد. چون توسعه موتور داخلى و روشن خودش را دارد. بداند که توسعه و رشد در یک کشور پدیده اى یکتا است و لذا قابل الگو بردارى نیست . بنابراین توسعه در ایران مسیر خاص و یکتاى خود را دارد. بداند که استراتژى هاى اقتصادى در ایران از دل چالشهاى اقتصادى و اجتماعى داخلى و رویارویى هاى بین المللى بیرون مى آید نه از دلِ  برنامه هاى از قبل طراحى شده پنج ساله بداند که بقاى سیاسى کشور وابسته به رشد و توسعه کشور است و لذا رشد و توسعه را فداى بقاى سیاسى نکند. بداند که روابط علّى اقتصادى از دل مطالعات و تئوریهاى اقتصادى بیرون مى آید ، نه از طریق مشاهده . بنابراین بهتر است که به علم اقتصاد و یافته هاى آن تکیه کند. علیّت أساسا قابل مشاهده نیست ، به همین دلیل است که همه به راحتى همزمانى را با علیت اشتباه می‌گیرند. بداند که اقتصاد یک پدیده خودجوش و پدیدار شدنى است و این پدیده ها با کنترل تخریب مى شوند. بنابراین آزادى کلمه کلیدى انسان ، سازمان و کشور است . در نتیجه براى یک سیستم پویا و زنده نباید برنامه ، آنهم بلند مدت نوشت . کافى است هوشمندى سیاستمداران و سیاستگذاران با اتکاء به سیستم هاى قدرتمند هوشمند بالا برود. بداند که نگاه خودش یک مدل از واقعیت است و نه خود واقعیت . در نتیجه بداند که هر چه به صداهاى مختلف ، چه موافق و چه مخالف ، گوش دهد ، واقعیت بیشتر برایش نمود پیدا میکند و در سیاست ها موفق تر عمل می‌کند. بداند که اقتصاد ابزار نیست و لذا نباید در خدمت سیاست قرار گیرد. این سیاست است که باید در خدمت اقتصاد قرار گیرد.
۲ اردیبهشت ۱۳۹۶ - ۱۲:۴۰

مشکلات و چالش هاى فضاى کسب و کار در سال ٩۶

مرتضى ایمانى راد سال ٩۶ از جمله سالهاى نادرى است که با انبوهى از چالشهاى اقتصادى و سیاسى باید پنجه نرم کند. هم اقتصاد جهانى و هم اقتصاد ایران احتمالا نوسانهاى بالایى را در این سال تجربه میکنند. بنابراین بررسى چالشهاى سال ٩۶ مى تواند به میزان قابل توجهى فضاى اقتصاد کشور را در سال ٩۶ مه زدایى کند. براى این منظور در این نوشته مختصر چالشهاى فضاى کسب و کار کشور به سه دسته تقسیم شده اند. به ترتیب این چالشها مورد بررسى قرار مى گیرند : اول ، چاشهاى اقتصاد جهانى در سال ٩۶ کماکان قیمت دلار أمریکا و در نتیجه dollar index بالا خواهد بود. سیاستهاى اقتصادى ترامپ که معطوف به کاهش مالیاتها و افزایش شدید سرمایه گذارى است موجب مى شود که تمایل فدرال رزرو أمریکا به افزایش نرخ بهره بیشتر شود ، چیزى که در اظهارات خانم یلن به روشنى بیان شده است . بالا بودن دلار سقف تقاضا براى نفت ، طلا و کالاهاى دیگر را محدود میکند و موجب مى شود که کالاها توان جهش در سال ٩۶ یا ٢٠١٧ را نداشته باشند. این مساله را بسیارى از سازمانهاى بین المللى پیش بینى کرده اند. در نتیجه بزرگترین چالش فضاى کسب و کار کشور فقدان درآمدهاى نفتى براى سال پیش رو است . کل درآمدهاى نفتى در سال ٩۶ پیش بینى مى شود که در بهترین حالت به پنجاه میلیارد دلار برسد که همین حجم صادرات متاسفانه با مانع انتقال این درآمدها به داخل روبرو است . این مساله موجب مى شود که در سال آینده دولت نتواند درآمدهاى حاصله از فروش نفت را به داخل کشور منتقل کند و در نتیجه هم ریال و هم ارز در کشور محدودتر خواهد شد . این مساله بازار ایران را کوچک تر مى کند و طبیعى است که هم مناسبات غیررقابتى بیشتر مى شود و هم در بخشهایى رقابت گسترده تر مى شود.
۳۰ فروردین ۱۳۹۶ - ۰۷:۱۱

افزایش یارانه‌ها هنوز رای‌آور است

وعده افزایش یارانه‌ها هنوز هم وعده‌ای رای‌آور است و حداقل رای پنج دهک پایین جامعه را به صندوق نامزدی می‌ریزد که آن را طرح کند. مرتضی ایمانی‌راد وسوسه مردم برای رای دادن به پوپولیست‌ها را نه مختص جامعه و اقتصاد ایران، که مختص همه اقتصادهایی می‌داند که درگیر رکود و بیکاری هستند و می‌گوید یکی از دلایل بروز دولت‌های پوپولیست در دنیا بحران اقتصادی جهانی است. این اقتصاددان می‌گوید اقتصاد ایران با توجه به مشکلات اقتصادی موجود و گره در‌هم‌تنیده سیستم پولی و بانکی و بیکاری گسترده، زمینه بروز سیاست‌های پوپولیستی را دارد. پس تا مشکلات اقتصادی و معیشتی وجود دارد شعارهایی مانند افزایش چند برابری یارانه‌ها می‌تواند رای توده‌ها را جذب کند. وی می‌گوید عموم مردم نمی‌دانند که یارانه‌ها چه تاثیری بر اقتصاد گذاشته و حتی اگر بدانند، وعده یارانه ۲۵۰ هزار‌تومانی باز هم برای آنان جذاب است و مردم از افزایش یارانه‌ها خوشحال می‌شوند. اما آیا اقتصاد ایران توان افزایش یارانه‌ها و چند برابر کردن آن را دارد؟ این متخصص جامعه‌شناسی اقتصادی جواب منفی به این سوال می‌دهد و می‌گوید چنین سیاستی اصلاً توان عملیاتی شدن ندارد و پاسخ به این سوال افسانه‌سرایی است. اما در ادامه هشدار می‌دهد پیامد منفی افزایش یارانه‌ها این بار محدود به افزایش تورم نیست. بلکه این بار کار به جاهای باریک‌تری کشیده می‌شود و سیستم بانکی را با مشکلات بسیاری مواجه می‌کند و پای کل نظام به میان خواهد آمد. مشروح این گفت‌وگو را در ادامه می‌خوانید.                                                                                                          ■■■ همزمان با نزدیک شدن به موعد انتخابات ریاست جمهوری وعده‌های متعددی از جانب کاندیداهای احتمالی عنوان می‌شود. در این میان مساله افزایش یارانه نقدی که از جانب برخی از افرادی چون محمدباقر قالیباف یا حمید بقایی عنوان شده بود بیش از دیگر وعده‌ها قابل توجه است. چنین موضوعی ابعاد متعددی دارد. اما به‌عنوان اولین سوال آیا چنین وعده‌ای -‌ با توجه به تجربه ناخوشایند پیشین و تاثیر سوء آن بر اقتصاد- هنوز هم قابلیت جذب آرای مردم را دارد؟ ببینید اصولاً فرقی نمی‌کند که سیاست‌ها‌ یا شعارهای پوپولیستی توسط چه کسی بیان می‌شود یعنی در این میان فرد مهم نیست، آنچه مهم است ماهیت پوپولیستی این شعارها و سیاست‌های اقتصادی است.
۲۸ فروردین ۱۳۹۶ - ۱۴:۰۷

چرا GDP ابزار مناسبى براى محاسبه پیشرفت یک کشور نیست؟

ز زمانیکه حسابهاى ملى به عنوان استخوان بندى آمارى و در یک نظام متحدالشکل و یکپارچه به کشورهاى جهان ابلاغ شد ، نرخ رشد تولید ناخالص داخلى به عنوان شاخص اصلى پیشرفت اقتصادى مطرح شد و تا کنون در همین مقام باقى مانده است . ولى جدا از مطالعات انجام شده ، مشاهدات نیز تایید میکنند که تولید ناخالص داخلى شاخص مناسبى براى پیشرفت اقتصادى یک کشور نیست . در نتیجه زیاد روى این شاخص مانور دادن ، جامعه را از بخشى از واقعیت دور میکند. براى مثال – اگر دستگاه عریض و طویل قانونگذارى در کشور داشته باشیم و قوانین ضد انسانى و ضد تولیدى به تصویب برسانیم ، از ناحیه هزینه هاى قانون گذارى تولید در کشور بالا مى رود. – در کشورهایى که مکان هایى براى روسپى گرى دارند، اگر این مراکز را توسعه دهند تولید ناخالص داخلى افزایش مى یابد. – اگر حکومتى تجهیزات قدرتمندى براى سرکوب مردم به کار بگیرد و خفقان را در کشور بیشتر کند ، به دلیل افزایش هزینه هاى دولتى تولید ناخالص داخلى بالا مى رود. – اگر روزنامه هاى زیادى که سهم مهمى در جهت دادن به افکار مردم دارند و تحت الامر حکومت جریانهاى شناختى ایجاد میکنند بیشتر شود ، از این ناحیه تولید ناخالص داخلى بیشتر مى شود. – اگر اقتصاد یک کشور بیشتر به سمت فعالیت هاى سنتى گرایش داشته باشد و به طور معمول روشهاى دقیقى براى ثبت این فعالیتها نیست ، به اندازه اهمیت این بخش سنتى تولید ناخالص داخلى دچار انحراف خواهد بود. – اگر مردم به جاى رفتن به رستوران در منزل غذا درست کنند، تولید ناخالص داخلى ، علیرغم بالا رفتن کیفیت تغذیه در کشور ، کاهش پیدا میکند. – اگر کارگران براى احقاق حقوق خود از کار دست بکشند و اعتصاب کنند ، تولید پایین مى آید. – اگر بیکاران یک جامعه تصمیم بگیرند که براى ادامه تحصیل وارد دانشگاه شوند، تولید افزایش مى یابد.
۱۹ بهمن ۱۳۹۵ - ۱۱:۵۷

روند تغییرات نرخ بازده میانگین صندوق های سرمایه گذاری

نمودار بالا روند تغییرات نرخ بازده میانگین صندوق های سرمایه گذاری با درآمد ثابت را نشان می دهد. همان طور که در نمودار بالا ملاحظه می کنید نرخ بازده صندوق ها به عنوان شاخص تغییرات نرخ بهره، از مرداد ماه امسال افزایش یافته در حالیکه نرخ تورم روند کاهشی داشته است. لازم به ذکر است نرخ بازده میانگین موزون صندوق هاى سرمایه گذارى مشترک با درآمدهاى ثابت ماهیانه توسط موسسه بامداد محاسبه و در کانال تلگرام و در آینده نزدیک در وب سایت موسسه منتشر مى شود . سیمین تاج زیرک ساز