۲۵ شهریور ۱۳۹۶ - ۰۷:۳۴

موانع شناختی اقتصاد ایران

افلاطون از تمثیل زیبایى در کتاب جمهورى استفاده میکند که بحث مُثُل خود را ارایه کند. در این مثال چندین زندانى رو به روى یک دیوار نشسته اند و چون در زنجیرند نمى توانند حرکت کنند. در پشت سر آنها آتشى روشن است که از نور این آتش رفت و آمدهاى انسانها به صورت سایه روى دیوار نشان داده مى شود و زندانیان تنها میتوانند این سایه را ببینند. ولى چون نمى توانند پشت سرشان را ببینند و تنها سایه ها را میبینند ، این سایه را به عنوان واقعیت مى پذیرند ، چون واقعیت دیگرى برایشان وجود ندارد. در اقتصاد ایران هم خیلى سایه داریم . نظام ارزى نامتناسب با رشد اقتصادى ، بیکارى جوانان ، نرخ بهره ورى پایین ، فساد اقتصادى گسترده و عادت شده ، نرخ رشد پایین ، حجم پایین تجارت با جهان بدون منظور کردن نفت و ….. از طرف دیگر ما همیشه عادت داریم براى مشکلات اقتصادى راه حل اقتصادى پیدا کنیم . مثلا اگر نرخ ارز یکباره بالا مى رود فکر میکنیم یک عده سوداگر وارد بازار ارز شده اند و بازار ارز را به هم ریخته اند. و یا اگر صادرات محدود است با بالا بردن ارزش دلار میخواهیم حجم صادرات را افزایش دهیم . مرتب از این سیاستها اتخاذ کرده ایم و مرتب به نتیجه نرسیده ایم . سوٌال مهمى که مطرح مى شود این است که چرا ؟ چرا این قدر تکرار در اقتصاد ایران وجود دارد؟ چرا چندین بار یک سیاست را اعمال کرده ایم ، شکست خورده است ، ولى باز آن سیاست و یا نوع دیگرش را تکرار میکنیم . به نظر میرسد چون به عامل شکل دهنده به اقتصاد ایران کم توجهى شده است ، ما با سایه ها مشغولیم و عوامل اساسى شکل دهنده به این سایه ها را نادیده گرفته ایم . اینها واقعیات و مبناى اصلى شکل گیرى متغیرها و ساختارها در اقتصاد ایران است .
۱۹ شهریور ۱۳۹۶ - ۱۱:۰۳

آیا قیمت طلا باز هم افزایش مى‌یابد؟

مصاحبه دکتر ایمانی راد با خبرگزاری تحلیلی خبرآنلاین به گزارش خبرآنلاین، متن این یادداشت به شرح زیر است: «از قبل هم مشخص بود که اقتصاد جهانى شکننده است. با هر خبر بازارهاى جهانى فرومی‌ریزد و بعد از ساکت شدن اخبار ، دوباره به وضعیت اولیه بر مى گردد. رفتار متغیرهاى اقتصاد جهان عجیب شده است. نفت گران مى شود و در همان زمان دلار کانادا ، که وابسته به قیمت نفت است و قاعدتا باید گران شود ارزان مى شود. در حالى که دلار استرالیا رو به افزایش است، دلار نیوزیلند کاهش مى‌یابد. هر کدام ساز خود را مى زنند در حالی‌که این دو ، به همراه دلار کانادا ، اعضاء یک ارکستر بودند. با هم بالا و با هم پایین مى رفتند. اخیرا کره شمالى با تهدیدهاى خود این شکنندگى را مورد آزمون قرار داده است. با هر بار تهدید و یا آزمایش موشکى کره شمالى ، بازارهاى جهانى ملتهب مى شوند. گذشته از رفتار ناموزون ارزها ، با این التهاب هم طلا و هم ین ژاپن به سرعت رو به افزایش می‌گذارند. طلا رکورد چندین ماهه خود را شکست و از مرز روانى ١٣۵٠ دلار براى هر اونس طلا هم گذشت. ین ژاپن نیز در مقابل دلار امریکا از ١١۵ ین برابر یک دلار امریکا به ١٠٧ ین برابر هر دلار امریکا رسید و نشان داد که چگونه با هر التهابى در بازارهاى جهانى ین ژاپن صعود مى کند و دلار امریکا ، که زمانى ارز ذخیره بین المللى بود ، سقوط می‌کند. این شرایطى است که در بازار جهانى با آن مواجه هستیم. آیا این شرایط ادامه پیدا می‌کند و ما شاهد افزایش ین و طلا خواهیم بود؟ تا جایی‌که این مساله به کره شمالى برمى گردد ، افزایش دوباره طلا و ین نامحتمل است. کره شمالى خواست به جهان و مخصوصا امریکا اعلام کند که کارى به کار من نداشته باشید و به هدف خود هم رسید.
۱۳ شهریور ۱۳۹۶ - ۰۸:۵۰

آیا سپرده ها در بانک ها باقى مى ماند؟ ‏‎تحلیلى درباره اثرات مصوبه کاهش دستورى نرخ سپرده

همه مى دانیم با آنکه بیش از یک سال از کاهش نرخ رسمى سود سپرده به ١۵ درصد توسط شوراى پول و اعتبار گذشته است اما تقریبا اکثرا بانک ها به طرق مختلف مصوبه کاهش نرخ سپرده را در طى این مدت دور زده اند و در رقابت براى جذب سپرده هاى مردم نرخ هاى سود سپرده بالاترى را به مشتریان خود ارائه مى کردند.اما حالا بانک مرکزى در مصوبه تازه اى در تلاش هست تا پس از یک سال و اندى همه بانک ها را از شنبه ١١ شهریور به رعایت این مصوبه ملزم کند. ‏‎اینکه این نمایش اقتدار بانک مرکزى در کاهش دستورى نرخ سپرده بانک ها که به نوعى یک سیاست انبساط پولى است تا چه حد مى تواند در خروج بنگاه ها و صنعت از رکود موثر باشد خود با تردید هاى جدى مواجه است . بانک مرکزى امیدوار است با اعمال واقعى کاهش نرخ سود سپرده ، دو نتیجه براى شرایط پولى کشور به وقوع بپیوندد: ‏‎١- از افزایش سهم شبه پول یا سپرده هاى مدت دار از کل نقدینگى که در اردیبهشت ماه به ٨٧ درصد رسیده بود جلوگیرى شود و تا حدى سهم پول از کل نقدینگى افزایش یابد . بدیهى است که پول آن بخش از نقدینگى است که حقیقتا قابلیت نقدشوندگى دارد و افزایش سهم آن از کل نقدینگى منجر به گردش پولى بیشتر و همچنین اثرات تورمى بیشتر است. ‏‎٢- با کاهش واقعى نرخ سپرده به ١۵ درصد، بانک مرکزى امیدوار است که نرخ تسهیلات نیز به صورت واقعى به کمتر از ٢٠ درصد کاهش یابد و این به معنى پایین آوردن هزینه هاى مالى شرکت ها و کمک به خروج از رکود آنهاست. ‏‎اما به نظر نگارنده همه این نتایج در تئورى و در شرایطى که شبکه بانکى کشور از سلامت نسبى برخوردار باشد قابل حصول است . واقعیت هاى اقتصادى همواره مى توانند نتایج متفاوتى را براى سیاست هاى اعمال شده رقم مى زنند.
۱۳ شهریور ۱۳۹۶ - ۰۷:۲۵

دو چهره متفاوت از صنعت خودرو – تعداد تولید یا فروش ریالی

سهم بازار خودرو در ایران از نظر تعداد خودرو تولید شده با لحاظ سهم تولید همه تولیدکنندگان داخلى و واردات . ایران خودرو در جایگاه اول، سایپا دوم و واردات با سهم ۵ درصدى در جایگاه سوم ایستاده است . سهم بازار صنعت خودرو در ایران با لحاظ سهم ریالى ارزش فروش همه بازیگران صنعت . از نظر سهم فروش ریالى ایران خودرو در جایگاه اول، واردات در جایگاه دوم و سایپا در جایگاه سوم قرار دارند . همانطور که دو نمودار فوق نشان می دهد، اگر عرضه محصولات را از منظر تعداد خودرو عرضه شده در نظر بگیریم، چهره صنعت خودرو در مقایسه با زمانی که عرضه محصولات را از طریق ملاک فروش ریالی بسنجیم، متفاوت می شود. این دو چهره متفاوت، می تواند منجر به محاسبات، تحلیلها و در نتیجه سیاست گذاری های متفاوتی در حوزه صنعت خودرو شود. حال سوالی که مطرح می گردد این است که کدامیک از دو نمودار، تصویری واقع بینانه تر از صنعت خودرو ارائه می دهد. با نگاهی عمیق تر، در می یابیم که بررسی صنعت خودرو از منظر فروش ریالی به نوعی تعداد را نیز در دل خود جای داده است، چرا که برای محاسبه فروش ریالی از حاصل ضرب تعداد در قیمت فروش هر واحد خودرو، استفاده می شود. بدین ترتیب می توان نتیجه گرفت که بررسی ها و محاسبات انجام شده بر اساس فروش ریالی می تواند تصویر واقع بینانه تری از صنعت خودرو را ارائه دهد، یا چنانچه در کنار عرضه تعدادی، عرضه ریالی را هم داشته باشیم، تصویر واضح تری از صنعت خودرو ارائه خواهد شد. نتیجه گیری مهم اینکه، اگر آمارهای ارائه شده در صنعت خودرو تنها بر اساس تعداد باشد، می تواند بحث اقتصادی را کاملا به خطا برده و سیاست گذاری های اشتباهی را نتیجه دهد. بنابراین به منظور تحلیل صحیح از آمارهای ارائه شده در مورد صنعت خودرو، توجه به اینکه این آمارها از چه منظری ارائه می گردند الزامی است.
۷ شهریور ۱۳۹۶ - ۱۰:۴۹

بررسی و سنجش ساختار بازار واردات خودرو در ایران

  بر خلاف آنچه تصور می شود خودروهای وارداتی  از نظر حجم فروش ریالی دومین رتبه را در بازار خودرو ایران به خود اختصاص می دهند. در سال ١٣٩۵ بالاترین حجم فروش ریالى به ایران خودرو اختصاص داشت و واردات خودرو در رتبه دوم قرار گرفت . با توجه به اهمیت این فعالیت  موسسه مطالعات اقتصادى بامداد بر آن شده است تا بر اساس میزان عرضه و قیمت، خودروهای وارداتی در ایران را از نقطه نظر انحصار مورد بررسی و سنجش قرار دهد. از جمله شاخصهایی که کاربرد بیشتری در زمینه محاسبه میزان رقابت یا انحصار دارند، دو شاخص هرفیندال- هیرشمن (HHI)  و نسبت تمرکز (CRn) می باشند. عدد  حاصل از محاسبه شاخص HHI، در بازه عددی ۰ الی ۱۰,۰۰۰ قرار می گیرد، که ۰ به معنی رقابت کامل و ۱۰,۰۰۰ به معنی انحصار کامل در آن صنعت می باشد. شاخص  CRn ضریب تمرکز واحدهای عرضه کننده در بازار را نشان می دهد. برای تشخیص ساختار بازار از طریق شاخص CR1، CRn الی CR5 را محاسبه و بر طبق اعداد به دست آمده، ساختار بازار را تشخیص می دهیم. برای روشن شدن مطلب، لازم به ذکر است که CR1 سهم بازار اولین عرضه کننده ، CR2 مجموع سهم بازار دو عرضه کننده اول، CR3 سهم بازار سه عرضه کننده اول بازار و … را نشان میدهد. بر اساس این محاسبات و بر اساس تفکیک بازارها به انحصار و رقابت، اطلاعات کل واردات خودرو در ایران را استخراج و به بازه های قیمتی متفاوت تفکیک شده است . نتایج محاسبات صورت گرفته در موسسه بامداد، نشان می دهند که در بازه قیمتی ۶۰ الی ۹۰ میلیون تومان انحصار دوجانبه، در چهار بازه قیمتی ۹۰ الی ۱۲۵، ۱۲۵ الی ۱۷۰، ۲۴۰ الی ۴۳۰ و بیش از ۴۳۰ میلیون تومان انحصار چندجانبه و در بازه قیمتی ۱۷۰ الی ۲۴۰ میلیون تومان رقابت انحصاری وجود دارد.